تفسیر قرآن

تفسیر و معانی قرآن

تفسیر قرآن

تفسیر و معانی قرآن

سوره بروج

سُورَةُ البُرُوجِ

بسم الله الرحمن الرحیم

﴿ وَٱلسَّمَآءِ ذَاتِ ٱلۡبُرُوجِ ١ وَٱلۡیَوۡمِ ٱلۡمَوۡعُودِ ٢ وَشَاهِدٖ وَمَشۡهُودٖ ٣ قُتِلَ أَصۡحَٰبُ ٱلۡأُخۡدُودِ ٤ ٱلنَّارِ ذَاتِ ٱلۡوَقُودِ ٥ إِذۡ هُمۡ عَلَیۡهَا قُعُودٞ ٦ وَهُمۡ عَلَىٰ مَا یَفۡعَلُونَ بِٱلۡمُؤۡمِنِینَ شُهُودٞ ٧ وَمَا نَقَمُواْ مِنۡهُمۡ إِلَّآ أَن یُؤۡمِنُواْ بِٱللَّهِ ٱلۡعَزِیزِ ٱلۡحَمِیدِ ٨ ٱلَّذِی لَهُۥ مُلۡکُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۚ وَٱللَّهُ عَلَىٰ کُلِّ شَیۡءٖ شَهِیدٌ ٩ إِنَّ ٱلَّذِینَ فَتَنُواْ ٱلۡمُؤۡمِنِینَ وَٱلۡمُؤۡمِنَٰتِ ثُمَّ لَمۡ یَتُوبُواْ فَلَهُمۡ عَذَابُ جَهَنَّمَ وَلَهُمۡ عَذَابُ ٱلۡحَرِیقِ ١٠ إِنَّ ٱلَّذِینَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ لَهُمۡ جَنَّٰتٞ تَجۡرِی مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُۚ ذَٰلِکَ ٱلۡفَوۡزُ ٱلۡکَبِیرُ ١١ إِنَّ بَطۡشَ رَبِّکَ لَشَدِیدٌ ١٢ إِنَّهُۥ هُوَ یُبۡدِئُ وَیُعِیدُ ١٣ وَهُوَ ٱلۡغَفُورُ ٱلۡوَدُودُ ١٤ ذُو ٱلۡعَرۡشِ ٱلۡمَجِیدُ ١٥ فَعَّالٞ لِّمَا یُرِیدُ ١٦ هَلۡ أَتَىٰکَ حَدِیثُ ٱلۡجُنُودِ ١٧ فِرۡعَوۡنَ وَثَمُودَ ١٨ بَلِ ٱلَّذِینَ کَفَرُواْ فِی تَکۡذِیبٖ ١٩ وَٱللَّهُ مِن وَرَآئِهِم مُّحِیطُۢ ٢٠ بَلۡ هُوَ قُرۡءَانٞ مَّجِیدٞ ٢١ فِی لَوۡحٖ مَّحۡفُوظِۢ ٢٢

به نام خداوند بخشندۀ مهربان

قسم به آسمان! خداوند برج‌ها [1246]. ﴿1و قسم به روزی که وعده کرده می‌شود! [1247]. ﴿2و قسم به روزی که در هفته [1248]حاضر می‌شود!. ﴿3هلاک کرده شدند اهل خندق‏ها. ﴿4از قِسم آتش، خداوند هیزم بسیار. ﴿5وقتى که بر کنارۀ آن خندق نشسته بودند. ﴿6و ایشان به آنچه می‌کردند با مسلمانان، حاضر بودند. ﴿7و عیب نکردند از ایشان مگر این خصلت را که ایمان آرند به خدای غالب ستوده کار. ﴿8آنکه او راست پادشاهى آسمان‌ها و زمین و خدا بر همه چیز مطلع است [1249]. ﴿9هرآیینه آنان‌که عقوبت کردند مردان مسلمانان و زنان مسلمانان را، باز توبه ننمودند، پس ایشان راست عذاب دوزخ و ایشان راست، عذاب سوختن. ﴿10هرآیینه آنان‌که ایمان آوردند و کارهاى شایسته کردند، ایشان راست بوستان‌ها می‌رود زیر آن جوى‏ها. این‏ است فیروزى بزرگ. ﴿11هرآیینه دست‌درازى پروردگار تو سخت است. ﴿12هرآیینه او آفرینش نو می‌کند و آفرینش دوباره مى‏کند. ﴿13و اوست آمرزگار دوستدار. ﴿14او خداوند عرش گرامى قدر است. ﴿15بسیار کننده است هر چیزى را که خواهد. ﴿16آیا آمده است به تو خبر لشکرها؟. ﴿17که فرعون و ثمود باشند. ﴿18بلکه کافران دروغ شمرده‏اند. ﴿19و خدا از گرداگرد ایشان گیرنده است. ﴿20بلکه آن قرآن گرامى قدر است. ﴿21نوشته شد در لوح محفوظ. ﴿22

سوره اعلی

سُورَةُ الأَعۡلَىٰ

بسم الله الرحمن الرحیم

﴿ سَبِّحِ ٱسۡمَ رَبِّکَ ٱلۡأَعۡلَى ١ ٱلَّذِی خَلَقَ فَسَوَّىٰ ٢ وَٱلَّذِی قَدَّرَ فَهَدَىٰ ٣ وَٱلَّذِیٓ أَخۡرَجَ ٱلۡمَرۡعَىٰ ٤ فَجَعَلَهُۥ غُثَآءً أَحۡوَىٰ ٥ سَنُقۡرِئُکَ فَلَا تَنسَىٰٓ ٦ إِلَّا مَا شَآءَ ٱللَّهُۚ إِنَّهُۥ یَعۡلَمُ ٱلۡجَهۡرَ وَمَا یَخۡفَىٰ ٧ وَنُیَسِّرُکَ لِلۡیُسۡرَىٰ ٨ فَذَکِّرۡ إِن نَّفَعَتِ ٱلذِّکۡرَىٰ ٩ سَیَذَّکَّرُ مَن یَخۡشَىٰ ١٠ وَیَتَجَنَّبُهَا ٱلۡأَشۡقَى ١١ ٱلَّذِی یَصۡلَى ٱلنَّارَ ٱلۡکُبۡرَىٰ ١٢ ثُمَّ لَا یَمُوتُ فِیهَا وَلَا یَحۡیَىٰ ١٣ قَدۡ أَفۡلَحَ مَن تَزَکَّىٰ ١٤ وَذَکَرَ ٱسۡمَ رَبِّهِۦ فَصَلَّىٰ ١٥

به نام خداوند بخشندۀ مهربان

به پاکى یاد کن پروردگار بزرگوار خود را. ﴿1آن که بیافرید، پس درست اندام کرد. ﴿2و آن که اندازه کرد، پس راه نمود [1252]. ﴿3و آن که بر آورد گیاه تازه را. ﴿4باز ساخت آن را خشک شدۀ سیاه گشته. ﴿5قرآن تعلیم خواهیم کرد تو را، پس فراموش نخواهى کرد. ﴿6مگر آنچه خدا خواسته است، هرآیینه خدا می‌داند آشکارا و پنهان را [1253]. ﴿7و توفیق خواهیم داد تو را به معرفت شریعت آسان. ﴿8پس پند ده اگر سود کند پند دادن. ﴿9پند خواهد گرفت هر که می‌ترسد. ﴿10و یکسو خواهد شد از آن پند، بدبخت‏ترین مردم. ﴿11آن که خواهد درآید به آتش بزرگ. ﴿12باز نمیرد آنجا و نه زنده باشد. ﴿13هرآیینه رستگار گشت هر که پاک شد. ﴿14و یاد کرد نام پروردگار خود را، پس نماز گذارد. ﴿15

﴿بَلۡ تُؤۡثِرُونَ ٱلۡحَیَوٰةَ ٱلدُّنۡیَا ١٦ وَٱلۡأٓخِرَةُ خَیۡرٞ وَأَبۡقَىٰٓ ١٧ إِنَّ هَٰذَا لَفِی ٱلصُّحُفِ ٱلۡأُولَىٰ ١٨ صُحُفِ إِبۡرَٰهِیمَ وَمُوسَىٰ ١٩

بلکه اختیار مى‏کنید زندگانى این جهانى را. ﴿16و آخرت بهتر است و پاینده‏تر است. ﴿17هرآیینه این مقدمه مذکور بود در صحیفه‌هاى نخستین. ﴿18صحیفه‌هاى ابراهیم و موسى. ﴿19

سوره الطارق

سُورَةُ الطَّارِقِ

بسم الله الرحمن الرحیم

﴿ وَٱلسَّمَآءِ وَٱلطَّارِقِ ١ وَمَآ أَدۡرَىٰکَ مَا ٱلطَّارِقُ ٢ ٱلنَّجۡمُ ٱلثَّاقِبُ ٣ إِن کُلُّ نَفۡسٖ لَّمَّا عَلَیۡهَا حَافِظٞ ٤ فَلۡیَنظُرِ ٱلۡإِنسَٰنُ مِمَّ خُلِقَ ٥ خُلِقَ مِن مَّآءٖ دَافِقٖ ٦ یَخۡرُجُ مِنۢ بَیۡنِ ٱلصُّلۡبِ وَٱلتَّرَآئِبِ ٧ إِنَّهُۥ عَلَىٰ رَجۡعِهِۦ لَقَادِرٞ ٨ یَوۡمَ تُبۡلَى ٱلسَّرَآئِرُ ٩ فَمَا لَهُۥ مِن قُوَّةٖ وَلَا نَاصِرٖ ١٠ وَٱلسَّمَآءِ ذَاتِ ٱلرَّجۡعِ ١١ وَٱلۡأَرۡضِ ذَاتِ ٱلصَّدۡعِ ١٢ إِنَّهُۥ لَقَوۡلٞ فَصۡلٞ ١٣ وَمَا هُوَ بِٱلۡهَزۡلِ ١٤ إِنَّهُمۡ یَکِیدُونَ کَیۡدٗا ١٥ وَأَکِیدُ کَیۡدٗا ١٦ فَمَهِّلِ ٱلۡکَٰفِرِینَ أَمۡهِلۡهُمۡ رُوَیۡدَۢا ١٧

به نام خداوند بخشندۀ مهربان

قسم به آسمان و قسم به چیزی که وقت شب پدید مى‏آید! . ﴿1و چه چیز مطلع ساخت تو را که چه چیز به وقت شب پدید آینده است؟. ﴿2که آن ستارۀ درخشنده است.﴿3نیست هیچ شخص، مگر بر وى فرشتۀ نگهبانى کننده است. ﴿4پس باید که بینند آدمى از چه چیز آفریده شده است. ﴿5از آب جهنده. ﴿6که بر مى‏آید از میان پشت مرد و استخوان سینۀ زن. ﴿7هرآیینه خدا بر دیگر بار آفریدن آدمى توانا است.﴿8روزی که امتحان کرده شود ضمیرهاى مردمان را. ﴿9پس نباشد آدمى را طاقتى و نباشد یارى دهنده‌ای. ﴿10قسم به آسمان! خداوند باران. ﴿11و قسم به زمین! صاحب شکافتن [1250]. ﴿12هرآیینه قرآن سخن واضح است. ﴿13و نیست قرآن، سخن بیهوده. ﴿14هرآیینه کافران بداندیشى می‌کنند یک طور بد اندیشى کردنى. ﴿15و من نیز بداندیشى مى‏کنم یک طور بداندیشى [1251]. ﴿16پس مهلت ده کافران را و فروگذار ایشان را اندکى. ﴿17

سوره الفجر

سُورَةُ الفَجۡرِ

بسم الله الرحمن الرحیم

﴿وَٱلۡفَجۡرِ ١ وَلَیَالٍ عَشۡرٖ ٢ وَٱلشَّفۡعِ وَٱلۡوَتۡرِ ٣ وَٱلَّیۡلِ إِذَا یَسۡرِ ٤ هَلۡ فِی ذَٰلِکَ قَسَمٞ لِّذِی حِجۡرٍ ٥ أَلَمۡ تَرَ کَیۡفَ فَعَلَ رَبُّکَ بِعَادٍ ٦ إِرَمَ ذَاتِ ٱلۡعِمَادِ ٧ ٱلَّتِی لَمۡ یُخۡلَقۡ مِثۡلُهَا فِی ٱلۡبِلَٰدِ ٨ وَثَمُودَ ٱلَّذِینَ جَابُواْ ٱلصَّخۡرَ بِٱلۡوَادِ ٩ وَفِرۡعَوۡنَ ذِی ٱلۡأَوۡتَادِ ١٠ ٱلَّذِینَ طَغَوۡاْ فِی ٱلۡبِلَٰدِ ١١ فَأَکۡثَرُواْ فِیهَا ٱلۡفَسَادَ ١٢ فَصَبَّ عَلَیۡهِمۡ رَبُّکَ سَوۡطَ عَذَابٍ ١٣ إِنَّ رَبَّکَ لَبِٱلۡمِرۡصَادِ ١٤ فَأَمَّا ٱلۡإِنسَٰنُ إِذَا مَا ٱبۡتَلَىٰهُ رَبُّهُۥ فَأَکۡرَمَهُۥ وَنَعَّمَهُۥ فَیَقُولُ رَبِّیٓ أَکۡرَمَنِ ١٥ وَأَمَّآ إِذَا مَا ٱبۡتَلَىٰهُ فَقَدَرَ عَلَیۡهِ رِزۡقَهُۥ فَیَقُولُ رَبِّیٓ أَهَٰنَنِ ١٦ کَلَّاۖ بَل لَّا تُکۡرِمُونَ ٱلۡیَتِیمَ ١٧ وَلَا تَحَٰٓضُّونَ عَلَىٰ طَعَامِ ٱلۡمِسۡکِینِ ١٨ وَتَأۡکُلُونَ ٱلتُّرَاثَ أَکۡلٗا لَّمّٗا ١٩ وَتُحِبُّونَ ٱلۡمَالَ حُبّٗا جَمّٗا ٢٠ کَلَّآۖ إِذَا دُکَّتِ ٱلۡأَرۡضُ دَکّٗا دَکّٗا ٢١ وَجَآءَ رَبُّکَ وَٱلۡمَلَکُ صَفّٗا صَفّٗا ٢٢ وَجِاْیٓءَ یَوۡمَئِذِۢ بِجَهَنَّمَۚ یَوۡمَئِذٖ یَتَذَکَّرُ ٱلۡإِنسَٰنُ وَأَنَّىٰ لَهُ ٱلذِّکۡرَىٰ ٢٣

به نام خداوند بخشندۀ مهربان

قسم به صبح! . ﴿1و به شب‌هاى دهگانه! [1255]. ﴿2و قسم به جفت و طاق! [1256]. ﴿3و قسم به شب چون روان شود!. ﴿4آیا در این مقدمه سوگندی معتبر است صاحب خرد را؟ [1257]. ﴿5آیا ندیدى که چگونه معامله کرد پروردگار تو با قوم عاد.﴿6[که عاد] ارم باشد خداوندِ قدرهاى بلند. ﴿7که آفریده نشد مانند آن در شهرها. ﴿8و چگونه معامله کرد با قوم ثمود که تراشیده بودند سنگ‌هاى بزرگ را در وادى قرى. ﴿9و چگونه معامله کرد با فرعون صاحب میخ‌ها [1258]. ﴿10همۀ این جماعت‌ها، آنان‌که سرکشى کردند در شهرها. ﴿11پس بسیار به عمل آوردند در آنجا فساد را. ﴿12پس بریخت بر سر ایشان پروردگار تو یک دفعه عذاب. ﴿13هرآیینه پروردگار تو به کمینگاه است. ﴿14اما آدمى، پس چون امتحان کندش پروردگار او، پس گرامى کندش و نعمت دهدش، پس گوید: پروردگار من گرامى ساخت مرا. ﴿15و امّا چون امتحان کندش، پس تنگ سازد بر وى رزق وی را، گوید: پروردگار من حقارت کرد مرا. ﴿16نى! ‏نى! بلکه گرامى نمی‌دارید یتیم را. ﴿17و یکدیگر را رغبت نمی‌دهد بر طعام دادن فقیر. ﴿18و می‌خورید مال میراث را خوردن بسیار [1259]. ﴿19و دوست می‌دارید مال را دوست داشتن بسیار [1260]. ﴿20نى! ‏نى! چون پست کرده شود بلندى زمین را، پست کردن بعد پست کردن [1261]. ﴿21و بیاید پروردگار تو و بیایند فرشتگان صف صف شده. ﴿22و آورده شود آن روز دوزخ را، آن روز یاد کند آدمى و کجا باشد او را نفع آن یاد کردن. ﴿23

﴿ یَقُولُ یَٰلَیۡتَنِی قَدَّمۡتُ لِحَیَاتِی ٢٤ فَیَوۡمَئِذٖ لَّا یُعَذِّبُ عَذَابَهُۥٓ أَحَدٞ ٢٥ وَلَا یُوثِقُ وَثَاقَهُۥٓ أَحَدٞ ٢٦ یَٰٓأَیَّتُهَا ٱلنَّفۡسُ ٱلۡمُطۡمَئِنَّةُ ٢٧ ٱرۡجِعِیٓ إِلَىٰ رَبِّکِ رَاضِیَةٗ مَّرۡضِیَّةٗ ٢٨ فَٱدۡخُلِی فِی عِبَٰدِی ٢٩ وَٱدۡخُلِی جَنَّتِی ٣٠

گوید: اى کاش من فرستادمى عمل نیک براى زندگانىِ جاودانى خویش!. ﴿24پس آن روز عقوبت نکند مانند عقوبت خدا هیچ‌کس. ﴿25و به زنجیر نبندد مانند بستن او هیچ کس شود [1262]. ﴿26[گفته شود روح مؤمن را وقت مرگ:] اى نفس آرام گیرنده!. ﴿27بازگرد به سوى پروردگار خویش، تو خوشنود شده‌ای و از تو نیز خوشنود گشته. ﴿28پس درا به زمرۀ بندگان خاص من. ﴿29و درا به بهشت من. ﴿30

سوره الغاشیه

سُورَةُ الغَاشِیَةِ

بسم الله الرحمن الرحیم

﴿ هَلۡ أَتَىٰکَ حَدِیثُ ٱلۡغَٰشِیَةِ ١ وُجُوهٞ یَوۡمَئِذٍ خَٰشِعَةٌ ٢ عَامِلَةٞ نَّاصِبَةٞ ٣ تَصۡلَىٰ نَارًا حَامِیَةٗ ٤ تُسۡقَىٰ مِنۡ عَیۡنٍ ءَانِیَةٖ ٥ لَّیۡسَ لَهُمۡ طَعَامٌ إِلَّا مِن ضَرِیعٖ ٦ لَّا یُسۡمِنُ وَلَا یُغۡنِی مِن جُوعٖ ٧ وُجُوهٞ یَوۡمَئِذٖ نَّاعِمَةٞ ٨ لِّسَعۡیِهَا رَاضِیَةٞ ٩ فِی جَنَّةٍ عَالِیَةٖ ١٠ لَّا تَسۡمَعُ فِیهَا لَٰغِیَةٗ ١١ فِیهَا عَیۡنٞ جَارِیَةٞ ١٢ فِیهَا سُرُرٞ مَّرۡفُوعَةٞ ١٣ وَأَکۡوَابٞ مَّوۡضُوعَةٞ ١٤ وَنَمَارِقُ مَصۡفُوفَةٞ ١٥ وَزَرَابِیُّ مَبۡثُوثَةٌ ١٦ أَفَلَا یَنظُرُونَ إِلَى ٱلۡإِبِلِ کَیۡفَ خُلِقَتۡ ١٧ وَإِلَى ٱلسَّمَآءِ کَیۡفَ رُفِعَتۡ ١٨ وَإِلَى ٱلۡجِبَالِ کَیۡفَ نُصِبَتۡ ١٩ وَإِلَى ٱلۡأَرۡضِ کَیۡفَ سُطِحَتۡ ٢٠ فَذَکِّرۡ إِنَّمَآ أَنتَ مُذَکِّرٞ ٢١ لَّسۡتَ عَلَیۡهِم بِمُصَیۡطِرٍ ٢٢ إِلَّا مَن تَوَلَّىٰ وَکَفَرَ ٢٣ فَیُعَذِّبُهُ ٱللَّهُ ٱلۡعَذَابَ ٱلۡأَکۡبَرَ ٢٤ إِنَّ إِلَیۡنَآ إِیَابَهُمۡ ٢٥ ثُمَّ إِنَّ عَلَیۡنَا حِسَابَهُم ٢٦

به نام خداوند بخشندۀ مهربان

آیا آمده است به تو خبر قیامت؟. ﴿1یک پاره روی‌هاى آن روز خوار باشند. ﴿2کار کنندة محنت کشنده باشند. ﴿3درآیند به آتش افروخته شده. ﴿4آب نوشانیده شوند از چشمه‌ای نهایت گرم. ﴿5نباشد ایشان را هیچ طعامى مگر از ضریع. ﴿6که فربه نکند و رفع گرسنگى ننماید [1254]. ﴿7یک پاره روی‌هاى آن روز تازه باشد. ﴿8به سعى خود رضامند شده باشند. ﴿9در بهشت عالى. ﴿10نشنوى آنجا هیچ سخن بیهوده. ﴿11در آنجا چشمه‌ای جارى باشد. ﴿12در آنجا تخت‌هاى بلند باشد. ﴿13و کوزه‌هاى نهاده شده. ﴿14و وساده‌هاى برابر یکدیگر گذاشته. ﴿15و بساط‌هاى نفس پراکنده کرده. ﴿16آیا نمى‏نگرند به سوى شتران، چگونه آفریده شده؟!. ﴿17و به سوى آسمان، چگونه برداشته شد؟!. ﴿18و به سوى کوه‌ها، چگونه برافراشته شد؟!. ﴿19و به سوى زمین، چگونه پهن کرده شد؟!. ﴿20پس پند ده، جز این نیست که تو پند دهنده‌ای. ﴿21نیستى بر ایشان گماشته شده. ﴿22لیکن هر که روى بگرداند و کافر شود ﴿23پس عذاب کندش خدا به عقوبت بزرگ. ﴿24هرآیینه به سوى ماست رجوع ایشان. ﴿25باز هرآیینه بر ماست حساب ایشان.﴿26